Zelf compassie

Als je geen compassie toont met jezelf, raak je zo opgebrand

Marco Visser

Wie strenger is voor zichzelf dan voor collega’s, holt een doodlopende weg in. Hoog tijd voor een oefening in zelfcompassie.

Een lezer voelde zich afgelopen week niet zo lekker. Verkouden, beetje duizelig. Het liefste wilde ze een paar dagen thuis blijven, maar daar kon volgens haarzelf geen sprake van zijn. Terwijl ze wel tegen haar collega’s zegt dat ze naar huis moeten als ze met hoofdpijn op het werk verschijnen.

Hetzelfde patroon ziet ze als collega’s zichzelf over de kop rennen. Doe eens rustig aan, zegt ze dan. Maar als ze zelf behoefte heeft aan rust, gaat er nog een tandje bij. Dat klinkt sociaal en empathisch, maar ergens voelt de lezer uit de zorgsector dat zij met deze houding een doodlopende weg in rent. Is er een uitweg?

Wel volgens psychiater Remke van Staveren. Zij is de initiatiefnemer van Hart voor de GGZ, een beweging die werken met compassie en zelfcompassie in de zorg wil bevorderen. De uitweg voor de lezer ligt in zelfcompassie, een begrip dat uit het boeddhisme komt. “De boeddhistische leer zegt dat je geen compassie kunt beoefenen zonder zelfcompassie”, zegt Van Staveren. “Dat is de kernboodschap aan de zorgverlener die de vraag stelde. Want zonder zelfcompassie is het moeilijk compassie te hebben met de patiënten.”

Even lukt dat nog wel, maar op langere termijn raakt iemand opgebrand. “Dat zie je massaal gebeuren in de zorg. Je moet echt eerst om jezelf denken. Zelfcompassie zou een grondhouding moeten zijn. Daar rust een groot deel van je mentale welzijn op”, zegt Van Staveren. En wie goed in zijn vel zit, heeft de energie om compassie met de ander te tonen.

Opvoeding

Zo logisch als het klinkt, zo lastig is het om begripvol en vergevingsgezind te zijn voor jezelf. Hoe komt dat? Volgens Van Staveren hangt dat deels samen met opvoeding. “Denk eerst om de ander, hoor je vaak. Maar je zou eerst aan jezelf moeten denken en dan aan de ander.”

Wie wil weten of hij of zij te weinig zelfcompassie heeft, moet luisteren naar de innerlijke stem. Die stem klinkt bij veel mensen geregeld als een strenge criticus. “Als mensen niet tevreden zijn over wat ze hebben gedaan, spreken zij zichzelf bestraffend toe. Maar stel je eens de volgende vraag: wat als je beste vriend dezelfde fout had gemaakt, zou je dan ook zo reageren? Als je begripvoller zou zijn, waarom kun je dat dan niet voor jezelf opbrengen? Het is een goede oefening in zelfcompassie, jezelf afvragen of je tegenover een vriend milder bent dan tegenover jezelf.”

Advertisements