Tomado boekenrek (1958)

©Annabel Miedema

Het is de Billy van de jaren zestig, maar anders dan de notoire Ikea-kast zag het metalen boekenrek van Tomado er ook nog eens frismodern uit. Licht van constructie en met een geel-rood-blauwe Mondriaansnit in de leggers. Het rek was betaalbaar, makkelijk op te hangen en de pocketboeken (die in de jaren vijftig aan een onstuitbare opmars waren begonnen) pasten er goed in.

Het Tomado-boekenrek, dat in 1958 werd geïntroduceerd, hing al snel overal. Eerst vooral in de tienerkamer, het kantoor of het studentenhuis. Later ook in de woonkamer, waar het sombere eikenhouten meubilair gestaag plaatsmaakte voor het eigentijdse Pastoemeubel. Het Nederlandse interieur smachtte in die naoorlogse jaren naar lichte, moderne spullen. Die handige Tomadoplanken sloten naadloos op aan op die behoefte.

Het boekenrek staat in de top-3 van de best verkochte Tomado-producten ooit, zegt Marlies Hummelen. Zij schreef een standaardwerk over Van der Togts Massa Artikelen uit Dordrecht (= Tomado). Deze nijvere fabriek was in de jaren vijftig en zestig de kampioen van het oersimpele huishoudproduct. De aardappelstamper, de flessenlikker, het droogrekje en Barbertje (een sokkenmandje met twee elleboogjes die je over een kastplank schuift), je vond ze in elke woning. De reclameslogan ‘In elk huis voelt Tomado zich thuis’ was niet ver van de waarheid.

Eigenlijk was dit boekenrekje een beetje atypisch voor het Tomado-repertoire, zegt Hummelen: ‘Dit was meer een interieurproduct, niet voor de keuken of de was.’ Het succes verraste de fabriek aanvankelijk, maar er kwamen al snel varianten op de markt: een rek met plankjes van hout, een staand model en zelfs modulaire kastjes die je in het handige basisframe van gebogen, zwart gespoten draadstaal kon hangen.

Zo uitgesproken modern als het plankenrekje was, zo mistig is de ontwerpgeschiedenis. ‘Tomado was een maakfabriek, er was geen designafdeling’, zegt Hummelen. Aan het rek is de naam van hoofd verkoop, Adriaan Dekker, verbonden. ‘Maar waarschijnlijk hebben meerdere Tomado-medewerkers eraan getekend.’

Er is wel een smetje: het boekenrek leek als twee druppels water op het toen al bestaande en populaire Zweedse Nisse String-rekje. Tomado heeft nooit veel over willen zeggen over de herkomst van het idee. Maar de Zweden hebben geprocedeerd tegen Tomado, om de verkoop van het Nederlandse rekje in hun thuisland tegen te gaan.

Een van de sterkste aspecten in de bedrijfsvoering van Tomado was de inzet van marktonderzoek. ‘Tomado kreeg stapels brieven, vooral van vrouwen, met tips hoe het bedrijf zijn producten kon verbeteren’, zegt Hummelen. Daar gingen de Van der Togts op in. ‘Ze maakten veel varianten van hun producten’, zegt Hummelen. ‘Ze kenden hun publiek.’

Maar die diversiteit zou ook een last blijken. Van sommige producten waren zo veel varianten in omloop, dat het niet lukte ze rendabel te maken. Tomado werd eerst verkocht en ging ten slotte in 1982 failliet.

Toch is de merknaam ijzersterk gebleken. Het bedrijf dat rechten uit het faillissement kocht, brengt nu nog producten onder de naam Tomado op de markt. Waaronder het geel-rood-blauwe boekenrekje. Voor € 49,99 te koop, met de omschrijving: tijdloos retrodesign.

Tomado boekenrek

Voor 27,50 gulden had je de simpelste variant. Xenos vraagt nu voor het ‘retromodel’ € 49,99.

Advertisements