Versbloed – New Scientist

Versbloed by Sally Adee

Kunnen we werkelijk onze jeugd terugkrijgen door het bloed van jonge mensen door de aderen te laten stromen? Een kijkje in de keuken van een Californische verjongingskliniek.

In het kleine winkelcentrum ontwaar ik, tussen een ijzerhandel en een kapperszaak in, de Franse bistro. De man met wie ik een afspraak heb, had mij gevraagd hierheen te komen in plaats van naar de kliniek. Hij heeft er namelijk geen zin in geïnterviewd te worden terwijl hij aan de transfusie ligt.

Ik word naar de tafel geleid waar hij een glas wijn zit te drinken. Zoals je bij durf- kapitalisten wel meer ziet, draagt hij een T-shirt met een jasje erover. En hoewel zijn jeugdige trekken enigszins griezelig aandoen, ben ik oprecht geschokt als hij mij vertelt dat hij 65 is. Om zijn privacy te beschermen, kiest hij er overigens voor om in dit artikel JR genoemd te worden.

JR is uitgegroeid tot een bescheiden beroemdheid in deze streek. Het is de vijfde keer dit jaar dat hij vanuit Atlanta is ingevlogen om zijn behandeling te ondergaan, en Monterey krijgt niet veel bezoek van mensen zoals hij.

Je zou kunnen denken dat de kust van Californië één stuk zonovergoten strand is vol rijke mensen. Maar in het midden van de staat worden de dingen anders. Wanneer je vanuit San Francisco zuidwaarts rijdt, verdwijnt de zon al snel achter een permanente deken van mist. De centrale kust is lang, vlak en bespikkeld met non-descripte gebouwen waarachter nog net de staalgrijze golven te ontwaren zijn.

Het is dus best een beetje raar dat dit het epicentrum is van een fenomeen dat Silicon Valley op een dag naar de kroon zou kunnen steken: kuren met jeugdig bloed. JR is een van de honderd mensen die 8000 dollar hebben betaald om deel te nemen aan een controversieel experiment waarbij ze zich bloed laten toedienen van donoren tussen de 16 en 25 jaar, met de bedoeling de klok in hun lichaam terug te draaien. Deze honderd mensen zijn afkomstig uit alle windstreken, waaronder Rusland en Australië.

Het is niet moeilijk te begrijpen waarom. Na de recente stortvloed aan onderzoeksresultaten die verjongingseffecten in oude muizen lieten zien, is het idee om je vaten te vullen met bloed van jonge mensen in één klap van een Dracula-verhaal veranderd in een typische Silicon Valley-hype over de ‘disruptie van de dood’.

Geen wonder dus dat start-ups, universiteiten en farmaceutische bedrijven over elkaar heen buitelen om de beloften van jeugdig bloed te commercialiseren. Volgens de geruchten roeren zich achter de schermen ook durfkapitalisten en vooraanstaande zorgondernemers. De populariteit van het concept wakkert inmiddels de vrees aan voor het ontstaan van een ‘rode markt’, en het ontluiken van een dystopische toekomst waarin grijze rijkaards jonge mensen – niet langer alleen in metaforische zin – van hun jeugd beroven.

Maar wanneer je het dunne laagje van de hype afkrabt, wordt al snel duidelijk dat we helemaal verkeerd tegen het bloed van de jeugd aankijken. Nieuwe inzichten kunnen misschien al binnen een paar jaar leiden tot een veiligere en effectievere manier om met bloed het onvermijdelijke verval van de veroudering te stoppen.

Geheimzinnige ingrediënten

Al sinds het midden van de negentiende eeuw wordt vermoed dat jeugdig bloed over verjongende krachten beschikt. Dat is te danken aan een wrede chirurgische techniek die parabiose wordt genoemd. Hierbij naaiden onderzoekers twee dieren – doorgaans ratten – aan elkaar vast. Binnen ongeveer een week ontstonden er dan nieuwe bloedvaten en ontwikkelden de dieren een gezamenlijke bloedsomloop. Dit bleek het opmerkelijke effect te hebben dat de oudste van de twee ratten zich in zowel fysiek als cognitief opzicht aan de jongste aanpaste. Rond 1972 leek onderzoek zelfs uit te wijzen dat de oudere ratten er langer door leefden.

Kort na de eeuwwisseling stortten onderzoekers van Stanford University in Californië zich opnieuw op de techniek. Deze keer richtten ze hun aandacht op het terugdraaien van specifieke verouderingskwalen. Ze beschadigden de levers en spieren van oude muizen, voordat ze deze boven op een onbeschadigde muis bevestigden. Degenen met jonge partners genazen goed. Die met oude partners niet. De onderzoekers behaalden vergelijkbare resultaten met het hart en met leeftijd- gerelateerde cognitieve aandoeningen.

Wat in het bloed kon voor deze verjongende effecten verantwoordelijk worden gehouden? De meest voor de hand liggende verdachte is het plasma, de gele vloeistof die uit donorbloed wordt gefilterd. Bestanddelen zoals rode bloedlichaampjes worden gebruikt voor bloedtransfusies, terwijl het plasma veelal als restproduct wordt behandeld.

Omdat plasma rijk is aan allerlei soorten eiwitten en andere stoffen, zou dit spul het het antwoord in zich kunnen dragen op de vraag waarom jonge mensen jong zijn en oude mensen oud. Hoewel nog niet alle componenten in plasma geïdentificeerd zijn, weten we dat van allerlei bestanddelen de hoeveelheden en verhoudingen tijdens het verouderingsproces veranderen. Zo bevat ouder bloed hogere niveaus van ontstekingsfactoren die weefsels kunnen beschadigen. En ontstekingen worden in verband gebracht met kanker, hart- en vaatziekten en depressie. Jonger bloed bevat daarentegen hogere concentraties stimulerende en helende factoren.

Dat is op zich een fantastische ontdekking. Maar om ook medisch relevant te zijn, dienen we jong bloed toe te kunnen dienen zonder dat we gepensioneerden aan twintigers hoeven vast te naaien. In 2014 gaven onderzoekers onder leiding van neurowetenschapper Tony Wyss- Coray van de Stanford University muizen van middelbare leeftijd een injectie van plasma afkomstig uit jonge muizen. Na drie weken vertoonden de behandelde dieren, in vergelijking met muizen die een placebo kregen toegediend, anatomische verbeteringen in de hersenen en een cognitieve opleving. Elke andere lichaamsfunctie die ze onderzochten, liet vergelijkbare effecten zien.

Jonger bloed bevat hogere concentraties helende factoren

Het plasma blijkt niet eens van dezelfde diersoort afkomstig te hoeven zijn. Oude muizen worden evengoed kwieker van plasma afkomstig van jonge mensen. ‘Zulke verbazingwekkende effecten hebben wij inderdaad waargenomen’, vertelde Wyss-Coray in 2014 tegen New Scientist. ‘Het mensenbloed had een heilzaam effect op ieder orgaan dat we tot dusver onderzocht hebben.’

Placebo-effect

Wyss-Coray had nu het bewijsmateriaal in handen dat hij nodig had om een experiment met mensen te kunnen starten. In oktober 2014 begon zijn start-up Alkahest deelnemers te werven voor een aan de Stanford School of Medicine uit te voeren experiment waarbij mensen in een late fase van alzheimer bloed van jonge mensen toegediend zouden krijgen. Het jaar daarop lanceerde het Bundang CHA General Hospital in Zuid-Korea een goudenstandaardonderzoek waarin de antiverouderingseffecten van navelstrengbloed, jong plasma en een placebo met elkaar werden vergeleken. Beide onderzoeken werden met enthousiasme ontvangen. Wyss-Coray werd een veelgevraagd spreker die onder meer een TED-lezing gaf en optrad voor het World Economic Forum.

En dan is er het Ambrosia-experiment waaraan JR deelneemt. Ambrosia is een start-up waarvan het hoofdkwartier gevestigd is in Washington DC. De trial heeft geen toestemming van de regelgevende instanties nodig, omdat behandeling met plasma al wordt toegepast om patiënten met zeldzame genetische aandoeningen van essentiële eiwitten te voorzien. De deelnemers aan deze trial lopen geen risico een placebo toegediend te krijgen. Alles wat ze nodig hebben om zich van een dosis levenssap verzekerd te weten, is een geboortedatum die aantoont dat ze ouder zijn dan 35 – plus 8000 dollar.

Voor dat geld word je ingespoten met twee liter bloedplasma die over is van bloeddonaties door jonge mensen (zie kader ‘Bloedmythen’). Anders dan de trials die het effect van jeugdig bloed op specifieke ziekten onder de loep nemen, heeft Ambrosia een bescheidener doelstelling: het verlichten van de algemene malaise van de ouderdom. Het bedrijf brengt weliswaar de veranderingen in kaart in ongeveer honderd biomarkers in het bloed, maar ‘let vooral op gezondheidsverbetering in het algemeen’, zegt oprichter en ceo Jesse Karmazin.

Omdat deze methodologie niet beantwoordt aan de gebruikelijke standaarden van wetenschappelijke degelijkheid, mag het geen verbazing wekken dat zowel wetenschappers als ethici Karmazins team ervan beschuldigen een slaatje te slaan uit de publieke opwinding rond het idee. ‘Ik denk niet dat het Ambrosia-experiment überhaupt een experiment genoemd kan worden, aangezien ze gezonde mensen behandelen die geen bruikbare data opleveren’, zegt Wyss-Coray.

Dit maakt elk resultaat bij voorkeur onpublicabel – wat mogelijk verklaart waarom Karmazin zijn eerste resultaten bekendmaakte ten overstaan van een technisch gehoor op de Silicon Valley Code Conference, in plaats van op een medisch congres of in een vakblad. De getallen waren even onverifieerbaar als indrukwekkend. Een maand na de behandeling was – aldus Karmazin – bij zeventig deelnemers een afname waarneembaar van bloedfactoren die in verband worden gebracht met het risico op kanker, alzheimer en hart- en vaatziekten. Ondertussen was de cholesterolafname vergelijkbaar met het effect van een statinebehandeling.

Karmazin zegt dat dit mogelijk zijn observaties aan de cliënten verklaart. Een vrouw met chronische vermoeidheid is weer in staat haar bed uit te komen en een normaal leven te leiden. En een deelnemer die de eerste verschijnselen van alzheimer vertoonde, is volgens klinische criteria patiënt-af. ‘Er zit iets in jeugdig bloed dat het verouderingsproces lijkt terug te draaien’, zegt Karmazin. Zelfs gezonde deelnemers ‘hebben gewoon meer energie’.

Dat is ook JR’s ervaring. ‘Ik voel het een beetje’, zegt hij. ‘Ik ben weer begonnen met hardlopen.’ Maar hoewel Karmazin beweert dat het bloed hetzelfde effect uitoefent op deelnemers van verschillende leeftijden, zegt JR dat zijn 39-jarige vriendin na twee behandelingen nog geen verschil voelt. Wat zijn eigen, nogal jeugdige uiterlijk aangaat, zegt hij dat hij veel van de behandelingen waar zijn bedrijf in investeert persoonlijk uitprobeert.

‘Er zit iets in jeugdig bloed dat veroudering lijkt terug te draaien’

Desondanks valt er wel het nodige op de behandeling af te dingen. Veel van de gezondheidsverbeteringen die Ambrosia claimt, zouden aan placebo-effecten te wijten kunnen zijn. Maar voor Karmazin spreken de cijfers voor zich. Oorspronkelijk was hij van plan om zeshonderd deelnemers te werven. Dankzij de resultaten is hij echter dermate optimistisch geworden dat hij zijn aanbod aan het uitbreiden is. Toen ik in juni 2017 naar Monterey reisde, had Karmazin juist zijn derde kliniek geopend. En dankzij recente geldinjecties van durfkapitalisten hoopt hij in 2018 over zes klinieken in de VS te beschikken.

Wil ik hiermee doorgaan?

Ik kwam in Monterey terecht omdat ik mij het afgelopen jaar voor deelname aan de trial heb voorbereid. Net als bij anderen had zich in mijn hoofd het beeld van een soort ‘bloed-kuuroord’ van Silicon Valley-achtige allure gevormd. In werkelijkheid valt de kliniek nogal tegen. Het lage gebouw wordt geflankeerd door een afbladderend opslagruimteverhuur- bedrijf en een parkeerterrein vol gaten. De inrichting is al even bescheiden. De patiënten komen via een met hout betimmerde keuken bij de receptie aan. In de behandelruimte kijkt een rij leunstoelen – ieder voorzien van een infuusstandaard – uit over een rommelig landschap dat uitmondt in de nauwelijks van de mist te onderscheiden Stille Oceaan. De meeste van de niet meer zo jonge cliënten die deze stoelen bezetten, krijgen geen plasma toegediend, maar vloeistoffen.

De dag dat ik de kliniek bezoek, staat de trial onder leiding van Craig Wright, Karmazins partner van het eerste uur. Karmazin heeft weliswaar een medische graad, maar geen behandelbevoegdheid. Vandaar dat hij samenwerkt met Wright, een immunoloog die eerder verbonden was aan het Walter Reed Army Medical Center in Washington DC. Wright beschikt over de vergunning om een van de infuusdiensten aan de westkust te leiden die niet gelieerd zijn aan een bepaald ziekenhuis.

Hoewel hij op zijn 67e recht heeft op zijn welverdiende pensioen, houdt Wright de kliniek aan vanwege zijn patiënten. ‘De gezondheidszorg in dit land geeft geen moer om oude mensen’, zegt hij. Een van zijn cliënten lijdt aan een vorm van dementie die hem herhaaldelijk op de eerste hulp deed belanden vanwege vochtgebrek. Een andere kampte na een aantal behandelingen tegen lymfklierkanker met een beschadigd immuunsysteem waardoor ze te maken kreeg met terugkerende infecties. Nadat Wright haar voor de Ambrosia-trial had ingeboekt, verdwenen de infecties als sneeuw voor de zon. Toch twijfel ik, nadat ik bij de kliniek ben aangekomen, er serieus aan of ik hier wel mee door wil gaan. In zijn kantoor overhandigt Wright mij het toestemmingsformulier. Wanneer ik hem vertel dat ik mijn deelname heroverweeg, probeert hij mij – tot mijn verbazing – niet om te praten. ‘Voordat je dit doet, moet je er diep over te hebben nagedacht’, zegt hij. Voor sommige van zijn oudere, minder gezonde patiënten is plasma heilzaam gebleken. Jongere mensen die deelname overwegen stellen zich echter bloot, zo waarschuwt hij, aan een waslijst van mogelijke bijwerkingen.

Tot de bekendste risico’s van plasmatransfusie behoren longschade, hypervolemie (bloedovervulling) en allergische reacties. Tot de zeldzamere bijwerkingen behoort besmetting met een infectieziekte. De kans is ten minste één op een miljoen dat bloedproducten hiv overbrengen. Voor JR is dat een onaanvaardbaar hoog risico, zo vertelt hij. Daarom slikt hij voorafgaand aan iedere behandeling een dosis van het preventieve hiv-medicijn PrEP.

Van tevoren had Karmazin mij verzekerd dat geen van de risico’s die in verband worden gebracht met plasmatransfusie een percentage van 1 of 2 overstijgen. Die getallen zijn gebaseerd op de trial zelf. In zijn presentaties houdt hij potentiële cliënten voor dat ‘geen’ van de deelnemers negatieve effecten heeft ondervonden. ‘Niemand.’

Complicaties

Wanneer ik JR en Wright op de tweede dag van mijn bezoek opnieuw ontmoet, ogen ze allebei zichtbaar aangedaan. Eerder die dag was er een bezoeker uit Moskou gearriveerd. Toen hij aan zijn tweede verpakking met plasma begon, vertoonde hij plotseling een anafylactische reactie. Zijn gezicht en tong zwollen op, en overal op zijn lichaam verscheen uitslag. ‘Zelfs het wit van zijn ogen werd rood’, zegt JR. ‘Hij zat duidelijk flink in de problemen.’ Wright wist hem met een spoedbehandeling te stabiliseren, en stuurde hem terug naar zijn hotel.

Ik zeg dat ik ervan versteld sta dat mijn eerste bezoek aan de kliniek precies samenvalt met de eerste complicatie ooit. Er valt een ongemakkelijke stilte waarbij JR en Wright de nodige blikken uitwisselen. ‘Het is niet de eerste keer’, zegt Wright. Wanneer ik aandring op meer informatie, weifelt hij. ‘Je kunt beter met Jesse praten.’ Wanneer ik Karmazin bel, vertelt hij dat er zich ook een keer een ooglidzwelling heeft voorgedaan, en een geval van acute longontsteking die waarschijnlijk al latent was toen de patiënt de behandeling onderging. Maar in latere gesprekken vertelt Wright mij verhalen over ernstiger gevallen. Zonder publiekelijk beschikbare data is het echter onmogelijk deze tot op de bodem uit te zoeken.

Dit gaat dan nog over de bekende problemen. Daarnaast bestaan ook nog de onbekende problemen die gepaard gaan met het injecteren van materiaal van een genetisch verschillend persoon, aldus Irina Conboy van de University of California in Berkely, co-auteur van een Stanford-studie die het toepassen van jeugdig bloed mede op de kaart heeft gezet.

Zo zou er het risico kunnen bestaan op het ontwikkelen van auto-immuunaandoeningen. Anderen vrezen dat het jarenlang toedienen van stimulerende eiwitten kan leiden tot kanker. ‘Naarmate je langer bloed blijft toedienen, neemt het risico op ongewenste reacties toe, zegt immunoloog Dobri Kiprov van het California Pacific Medical Center in San Francisco. ‘Omdat de meeste mensen gewoon graag jong willen blijven en niet aan een bepaalde ziekte lijden, is dat niet bepaald verantwoord.’

Het is gemakkelijk om Ambrosia te bekritiseren vanwege het hoge bedrag dat mensen voor een onbewezen therapie betalen (zie kader ‘Waarom kost het 8000 dollar?’), maar er bestaan tegelijkertijd geen bewijzen dat andere trials veelbelovender zijn. Hoewel Alkahest al in 2014 vrijwilligers is beginnen te werven, heeft het bedrijf nog geen resultaten gepubliceerd. Wyss-Coray verwacht in november met de eerste resultaten te komen.

Omdat er zo veel onzekerheid heerst over zowel de risico’s als de voordelen, zijn anderen op zoek naar gerichtere methoden. Wanneer er in bloed een of meerdere werkzame stoffen ontdekt zouden worden die ondubbelzinnig veroudering tegengaan, zou er misschien een veilige en handzame pil ontwikkeld kunnen worden.

Een tijd lang luidde de naam van de belangrijkste kandidaat GDF11 – een verjongend eiwit dat in hoeveelheid afneemt naarmate we ouder worden. In 2013 wist Amy Wagers van Harvard University te melden dat dagelijkse doses GDF11 in oudere muizen de spieromvang, conditie en kracht herstellen tot niveaus die normaal zijn voor veel jongere exemplaren.Ook is er het eiwit osteopontine, dat bloedlichaampjes jong lijkt te houden en het immuunsysteem versterkt. De nieuwste vondst is een uit de navelstreng afkomstig eiwit met de naam TIMP2, dat de prestaties van oude muizen in cognitieve tests blijkt te verbeteren.

Maar hoe aantrekkelijk de eiwitoptie ook klinkt, de realiteit is weerbarstig. ‘Er bestaat een heleboel hype rond deze geïsoleerde eiwitten’, zegt Hanadie Youzef, die eveneens aan Stanford met plasma werkt. ‘Maar in de biologie is 1 plus 1 niet altijd 2. We weten niet welke bestanddelen met elkaar samenwerken, en hoe.’

GDF11 bracht aanvankelijk een golf van enthousiasme teweeg, totdat verschillende labs er niet in slaagden Wagers’ resultaten te herhalen. Het is zelfs mogelijk dat de helende eigenschappen van jeugdig plasma geheel op een misvatting berusten. De meeste beweringen over de kracht van jong bloed berusten immers nog altijd op experimenten met parabiose.

Het probleem is dat parabiose om meer gaat dan bloed. Er kunnen dus andere redenen zijn waarom oudere muizen er voordeel van hebben. ‘Deze oude muizen krijgen plotseling toegang tot veel meer dan alleen jong bloed’, zegt Conboy. Namelijk een jonge lever om gifstoffen uit te filteren, een jong hart met een betere pompfunctie, jonge longen en ga zo maar door.

Bovendien wordt hun omgeving interessanter. Conboy: ‘In plaats van in een hoekje te zitten, worden ze de hele dag door de jonge muizen rondgedragen.’ Conboy besloot daarom uit te zoeken in hoeverre de effecten van het vastgenaaid zitten aan een andere muis verschillen van het louter toedienen van jong bloed. Gefinancierd door onder meer Calico, het door Google opgerichte biotech-bedrijf dat zich richt op de bestrijding van veroudering, ontwikkelde haar team een experiment waarbij de helft van het bloed van de ene muis via een pomp werd overgebracht naar een andere. ‘We transplanteerden de helft van de bloedvoorraad naar de oude muis, en niet alleen een beetje plasma’, zegt Conboy. ‘Als je dit bij een mens zou proberen, zou dat fataal uitpakken.’

Het jonge bloed bleek niet zo veel voor de oude muis te doen – de effecten waren veel geringer dan bij parabiose. Maar wat Conboy vooral verbaasde, was de schade die het experiment berokkende aan de jonge muizen. ‘Al na een enkele uitwisseling bleken ze dommer te zijn geworden’, zegt ze, ‘terwijl de hoeveelheid ontstekings- factoren toenam.’

Wat wil dit zeggen? Het lijkt er op z’n minst op dat de heilzame effecten van jong bloed snel teniet worden gedaan door kwalijke substanties in oud bloed. Verder heeft het er alle schijn van dat de verjongende effecten niet zozeer veroorzaakt worden door het jeugdige bloed zelf, als wel door het feit dat het slechte spul in oud bloed erdoor verdund wordt. Dat betekent dat het effect hooguit tijdelijk is – wat in overeenstemming is met Karmazins observatie dat klanten regelmatig dienen terug te komen voor een vers infuus.

Geen plezierige ervaring

Om werkelijk baat te hebben bij het bloed van een jong persoon zou je jezelf een paar weken aan de miserabele millennial moeten vastnaaien. (Misschien dat daar ooit een rode markt voor ontstaat, maar dat zal dan zeker ook een zwarte markt zijn.) Dat betekent echter niet dat we het kind met het badwater hoeven weg te gooien. Het enige wat we moeten doen, is de zaak omgekeerd benaderen, zegt Conboy. In plaats van dat we uit jong bloed het goede proberen te winnen, zouden we uit oud bloed de schadelijke stoffen moeten verwijderen.

Samen met de antiverouderingsstart-up Unity Biotechnology, die gefinancierd wordt door het investeringsvehikel van Amazon-oprichter Jeff Bezos, ontwikkelt Conboy momenteel een soort dialyse- apparaat voor ouderen dat een waslijst van schadelijke stoffen uit het bloedplasma filtert. Gebruikers lopen geen risico op immuuneffecten of infecties, aangezien het om hun eigen bloed gaat. Evenmin is er toestemming nodig van medische toezichthouders, omdat de dialyse-filters al gebruikt worden – onder meer om cholesterol te verwijderen uit mensen die aan bepaalde erfelijke aandoeningen lijden. Het team van Unity ontwikkelt ook sensoren die in de gaten houden of bepaalde bloedfactoren boven een kritische waarde uitstijgen en het dus tijd is het verwijderen van schadelijk stoffen.

De filters zijn inmiddels in vitro getest op muizenbloed. Unity zegt de resultaten op korte termijn te publiceren. Het bedrijf hoopt binnen vijf jaar met menselijke proefpersonen aan de slag te gaan. Overigens betreft het geen procedure die te licht moet worden opgevat. ‘Het is geen plezierige ervaring wanneer je bloed gefilterd wordt’, zegt Douglas Kiel van het Institute for Aging Research van Harvard. ‘Vraag dat maar aan dialyse-patiënten.’

Niettemin verwachten Conboy en Yousef dat wanneer we het probleem van oud bloed weten te overwinnen, ons een gezonde toekomst wacht. Ze voorzien zelfs een tijd waarin we, in plaats van schadelijke stoffen uit ons bloed te filteren, we het probleem bij de wortel zullen weten aan te pakken (zie kader ‘Bronnen van slecht bloed’). Ze beschikken namelijk over aanwijzingen dat de bloedbestanddelen die verantwoordelijk zijn voor veroudering afkomstig zijn van zogenoemde senescente cellen. Wanneer je hier iets aan kunt doen, dan zou je een 75-jarig lichaam weer kunnen laten functioneren als dat van een 35-jarige, zo denken ze. ‘De ouderdom is niet in graniet gebeiteld’, zegt Conboy.

Nieuwe klinieken bieden voor 500 dollar een behandeling van een half uur aan

Maar hoe zit het ondertussen met plasma? Karmazin is van plan zijn diensten toegankelijker te maken. Zijn nieuwe kliniek zal niet langer 8000 dollar rekenen, of gedurende twee dagen twee liter toedienen. In plaats daarvan, zo vertelt hij mij, experimenteert hij met een procedure die maar een paar uur in beslag neemt. Uiteindelijk wil hij kleinere hoeveelheden plasma leveren tijdens sessies van een half uur. Prijs: 500 dollar per shot.

Uiteindelijk waren het deze plannen die een wig dreven tussen Karmazin en Wright. Als ontwikkelaar van het originele behandelprotocol vindt Wright de nieuwe, snellere behandeling te riskant. In juli, een maand na mijn bezoek aan Ambrosia, diende hij zijn ontslag in.

Zelfs zonder de risico’s zijn de effecten – of die nu reëel zijn of op placebo-werking berusten – bescheiden te noemen, zo geeft JR toe. ‘Dit is geen wondermiddel. Ja, je voelt je een beetje beter. Je slaapt beter. Maar het is niet alsof je hele leven veranderd is.’ Maar, zo besluit hij enigszins klagelijk, ‘als je er nou eens tien gezonde jaren bij zou kunnen krijgen…’

 

Advertisements